Zdrowy królik od A do Z

Często spotykamy się z opinią, że króliki to malutkie, puchate, słodkie zwierzątka, mało problematyczne w utrzymaniu. Hodowcy i sprzedawcy w sklepach zoologicznych często przedstawiają je jako idealne zwierzęta dla dziecka - ciche, spokojne, lubiące głaskanie, przytulanie i noszenie na rękach. W dodatku krótko żyją, nie chorują, lubią samotność, jedzą gotowe niedrogie „chrupki”. Czyżby idealne, niewymagające zwierzątko do domu?
Wielu potencjalnych opiekunów królików, mając taki właśnie obraz, nieświadomie popełnia wiele błędów dotyczących utrzymania, żywienia, postępowania z tym gatunkiem. Królik jest ofiarą wielu mitów i stereotypów nie mających nic wspólnego z rzeczywistością.

Czas więc na fakty...

Część I: Specyfika gatunku, prawidłowe utrzymanie i żywienie

Królik domowy pochodzi od europejskiego królika dzikiego (Orcytolagus cuniculus L.), który – razem z zającem szarakiem (Lepus europaeus ) – jest najważniejszym przedstawicielem rodziny zającowatych (Leporidae).Oba te gatunki należą do rzędu zajęczaków (króliki często błędnie zalicza się do grupy gryzoni). Rząd ten cechuje się m.in. drugą parą siekaczy w szczęce górnej. Ta mała, kołkowata para zębów (zwana też zębami kołkowymi) znajduje się bezpośrednio za dobrze widoczną, szeroką i ostrą pierwszą parą siekaczy.

Obecnie znanych jest ponad 100 ras i odmian barwnych królików, począwszy od ważącego 1 kg królika miniaturowego, a skończywszy na olbrzymie belgijskim o masie ciała powyżej 8 kg (niekiedy ich waga sięga 12 kg!). Szczególną cechą rasową oprócz barwy jest także długość włosa.

 

Podstawowe rasy królików:

Króliki miniaturowe

Króliki ras dużych

  • Gładkowłosy
  • Mini

  • Baran miniaturowy

  • Lew

  • Angora

  • Baran francuski

  • Belgijski olbrzym

  • Nowozelandzki biały

  • Nowozelandzki czerwony

  • Castorex

  • Kalifornijski

  • Niebieski wiedeński

  • Rex

  • Tan

 

Podstawowe dane fizjologiczne :

Funkcje życiowe

Częstość oddechów 35-60-100/min

Temperatura ciała 38,5 – 40 st C

Częstość tętna 130 – 325/min

 

Dane biologiczne

Masa ciała 1-8 kg (do 12 kg)

Długość życia 6-13 lat

Zużycie paszy 50-100 g/kg m.c./dzień

Zużycie wody 50-125 ml/kg m.c./dzień lub więcej (ciąża)

 

Hodowla/rozród

Dojrzałość płciowa 4-6 miesięcy

Cykl owulacja indukowana 9-13 godzin po kopulacji

Dojrzałość hodowlana

Samiec 6-10 miesięcy

Samica 4-9 miesięcy

Długość ciąży 31 (29-35) dni

Wielkość miotu 1-12

Masa noworodka 30-80 g

Otwarcie oczu 8.-10. dzień życia

Wiek odsadzenia 4-6 tygodni

 

 

Utrzymanie:

Króliki są zwierzętami stadnymi, najlepiej czują się w towarzystwie przedstawiciela własnego gatunku, dobrze więc, jeśli mamy taką możliwość, zapewnić naszemu pupilowi kompana. Trzeba jednak pamiętać, że zwierzęta te walczą o hierarchię, najlepiej więc parować króliki różnej płci, wykastrowane. Zmniejsza się w ten sposób możliwość zachowań agresywnych.

Pomieszczenie/pokój w którym królik ma docelowo przebywać powinien być odpowiednio przygotowany i zabezpieczony. Wszelkie kable, cenne przedmioty, trujące rośliny powinny się znaleźć poza zasięgiem zębów królika. Dobrze też zabezpieczyć wszelkie szczeliny w których nasz pupil mógłby utknąć. Króliki nie lubią śliskich powierzchni, gdyż czują się na nich niepewnie, przebywanie na twardym podłożu może też skutkować powstawaniem odcisków na delikatnej skórze stóp, którą chroni tylko warstwa futerka ( króliki nie mają opuszek tak jak psy czy koty). Jeśli planujemy klatkę/zagrodę pamiętajmy o zapewnieniu w niej dużej przestrzeni życiowej. Królik powinien móc w klatce swobodnie się poruszać, wykonać parę skoków, rozłożyć się na całą długość ciała. Minimalny wymiar klatki/zagrody dla królika miniaturowego to 100 cm długości, w przypadku parki 120-140 cm długości. W klatce powinna znaleźć się kuweta ze specjalnym podłożem, paśnik ze stałym dostępem do świeżego siana oraz poidełko bądź miseczka z czystą wodą. Dół klatki można wyścielić kocykiem/ ręcznikiem lub wysypać odpowiednie naturalne podłoże. Królik może też tak jak pies czy kot żyć całkowicie bezklatkowo –wystarczy przygotować kącik, w którym umieścimy niezbędne akcesoria. Królik który mieszka w klatce powinien być z niej wypuszczany minimum na 5-6 godzin dziennie aby mógł się wyszaleć i wybiegać. Zwierze trzymane stale w klatce będzie sfrustrowane i nieszczęśliwe.

 

Żywienie:

Króliki mają specyficzny i bardzo wrażliwy przewód pokarmowy. Posiadają jednokomorowy żołądek z silnym mięśniem zwieraczem wpustu i cienką warstwą mięśniową ściany żołądka. Z tego powodu u tych zwierząt niemożliwe są wymioty. Żołądek jest stale wypełniony, opróżnia się dopiero po dłuższej głodówce. Króliki mają duże jelito ślepe w którym znajdują się specyficzne drobnoustroje rozkładające te składniki pokarmowe, które nie są trawione w jelitach cienkich, szczególnie włókno surowe. Aby lepiej wykorzystać bogatą w witaminy treść pokarmową, króliki zjadają kał z jelita grubego – cekotrof (tzw. kał miękki). Wydalany jest on w nocy i pobierany bezpośrednio z odbytu.

Króliki są zwierzętami restrykcyjnie roślinożernymi, co oznacza, że w naturze żywią się przede wszystkim zielonymi częściami roślin (trawa, zioła, warzywa, gałązki, liście, kora drzew). Jest to pokarm niskokaloryczny, dlatego musi być zjadany w dużych ilościach aby zaspokoić potrzeby organizmu. Aby sprostać temu zadaniu natura wyposażyła króliki w zęby rosnące przez całe życie. Królik przeżuwając pokarm długimi godzinami regularnie je ściera. Jest to doskonale wymyślony mechanizm, który łatwo jednak zepsuć niewłaściwym żywieniem.

Chcąc zapewnić naszemu pupilowi odpowiednią dietę, powinniśmy dążyć do tego, aby była ona jak najbardziej zbliżona do żywienia w naturalnym środowisku. Oznacza to, że podstawą piramidy żywieniowej królika utrzymywanego w warunkach domowych powinno być świeże, dobrej jakości siano w nieograniczonym dostępie. Dzięki temu królik ma możliwość prawidłowego ścierania zębów. Zapewniamy też tym sposobem odpowiednią dawkę włókna surowego, która u dorosłego królika powinna stanowić 20 %. Niestety często dajemy się zwieść reklamom gotowych mieszanek dla królików, które zapewniają, że jest to pełnowartościowy pokarm. Prawda natomiast jest taka, że kolorowe chrupki, kolby, dropsy i przysmaki zapychają żołądek królika, który z natury jest łakomczuchem, a siano idzie w odstawkę. W ten sposób puste kalorie przyczyniają się do wzrostu masy ciała i szeregu chorób związanych z otyłością. Dodatkowo zwiększamy znacznie ryzyko pojawienia się problemów stomatologicznych (przerostu korzeni zębów, powstawania ropni okołowierzchołkowych).

Następny szczebel w piramidzie stanowią zioła suszone i świeże, oraz zielone części roślin (np. natka pietruszki, koperek). Chcąc zadbać o prawidłowe ścieranie się króliczych zębów warto wzbogacić dietę o gałązki drzew owocowych np.: jabłoni (nie praktykujmy podawania suchego chleba, czy sepii w tym celu! Nie jest to zdrowe, nie spełnia też absolutnie swojego zadania, mit zdecydowanie do obalenia! )

Nastepne w kolejce są świeże warzywa i owoce, które wydzielamy w postaci posiłków 1 do 2 razy dziennie. Każde nowe warzywo czy owoc wprowadzajmy do diety stopniowo i pojedynczo, bo nie każde może być dobrze tolerowane przez przewód pokarmowy królika, a to skutkuje pojawieniem się biegunki i groźnymi jej następstwami!

Pamiętajmy też o myciu i dokładnym osuszaniu podawanych zielenin,warzyw i owoców!

Jeśli decydujemy się na gotowy granulat to wybierajmy dobrej jakości, ekstrudowany o niskiej kaloryczności, lekkostrawny, zawierający w składzie analitycznym 20% błonnika, 3% tłuszczu, 15% białka. Taki granulat najczęściej ma wygląd pałeczek, a uzyskanie takiej formy w procesie produkcji powoduje, że królik nie może sobie wybierać poszczególnych składników, w przeciwieństwie do granulatów zawierających oprócz różnego kształtu chrupek, suszone owoce,warzywa, często też pestki i zboża,co zdecydowanie jest zbyt dużą bombą kaloryczną!

Nie dajmy się zwieść też potrzebie podawania przysmaków typu kolby, snaki itd., są to kolejne, niepotrzebne puste kalorie, nie mające nic wspólnego ze zdrową dietą.

 

Wiedząc już czym powinniśmy karmić naszego pupila, musimy też dostosować dietę do jego wieku, a zatem :

KRÓLKI MŁODE DO WIEKU 8 MIESIĘCY

Organizmy w tym wieku intensywnie rosną , więc zapotrzebowanie kaloryczne jest duże. Królik rosnący powinien mieć nieograniczony dostęp do granulatu (wybierajmy karmy przeznaczone dla juniorów) i siana. Od 3 miesiąca zaczynamy uczyć naszego pupila jeść różnego rodzaju warzywa, pamiętając o zasadzie stopniowego wprowadzania nowości.

 

KRÓLIKI W WIEKU OD 8 MIESIĘCY DO 1 ROKU

W okresie tym nasz królik dalej rośnie, ale w zdecydowanie mniejszym tempie niż w poprzedniej grupie wiekowej. Zapotrzebowanie na kalorie jest tez niższe, dlatego zaczynamy ograniczać granulat, wydzielając porcje - 1/2 filiżanki/na dobę na królika 2,5 kg (typowy baranek), 1/4 filiżanki/na dobę na królika 1,8 kg (królik ze stojącymi uszkami;)). Aby nasz pupil nie czuł się głodny możemy nieco zwiększyć ilość podawanych warzyw. Dostęp do siana nieograniczony.

Powoli możemy wprowadzać owoce , traktując je jako nagrodę, przysmak, czy wyraz naszej miłości :).

 

KRÓLIKI DOROSŁE POWYŻEJ 1 ROKU ŻYCIA

Potrzeby kaloryczne w tym wieku są jeszcze niższe niż w dwóch poprzednich grupach, musimy uważnie kontrolować wagę i reagować na zbyt szybki jej przyrost. Zmniejszamy jeszcze podawany granulat (1/4 filiżanki /na dobę na 2,5 kg; 1/8 filiżanki /na dobę na 1,8 kg) . Można w formie kompensacji zwiększyć ilość warzyw. Siano w dostępie nieograniczonym. Owoce w formie przekąski. Podsumowując - dieta królika dorosłego powinna się składać głownie z siana i warzyw, granulat jako mały dodatek. Owoce, rodzynki traktujemy jako dozowany przysmak.

 

KRÓLIKI STARSZE POWYŻEJ 6 ROKU ŻYCIA

W tym wieku musimy zadbać o to żeby nasz pupil utrzymywał stałą wagę ciała, stosujemy się do zaleceń żywieniowych jak dla królików dorosłych. Chyba, że zaobserwujemy utratę wagi, wtedy zwiększamy ilość granulatu.

Oczywiście pamiętajmy też o stałym dostępie do świeżej wody!

 

W następnej części artykułu  opowiemy Państwu o profilaktyce i leczeniu królików

Lek.wet. Marzena Brzezińska